sinecine ISSN: 1309-5838

Bir Medyalararasılık Kategorisi Olarak Medya Değişimi: Gölgesizler Romanındaki Üst Kurmaca Düzleminin Filme Aktarımı

Öz

Son yıllarda sanat, bilim ve teknolojinin etkileşimine dayanan işlerin üretilmesi; yeni medyanın sanatın ortamı veya malzemesi olarak kullanılması; geleneksel olarak sınıflandırılmış sanat disiplinleri ile tüm bunlar arasındaki karşılıklı ilişkiler günümüz sanatının medyalararası biçimlenişinin göstergelerindendir. Bu durum medyalararasılık kavramının doğmasına ve medyalararası çalışmaların artmasına da zemin hazırlamıştır. Bu çalışmada “medyalararasılık” ve onun alt kategorisi olan “medya değişimi” kavramları tartışılmış, Hasan Ali Toptaş’ın Gölgesizler romanıyla sinemaya uyarlanan Gölgesizler (Ümit Ünal, 2009) filmi bu bağlamda ele alınmıştır.

Toptaş’ın Gölgesizler romanı zihinsel-imgesel bir kurgunun ürünüdür. Romanın zihinsel-imgesel kurguyla oluşturulan bir anlatı olduğu, romanda üst kurmaca tekniğiyle belirginleştirilmiştir. Bu çalışmada Gölgesizler’in üst kurmaca düzleminin sinemada görüntüye dönüştürülmesi, sinemanın ifade araçlarıyla anlatılması “medya değişimi” çerçevesinde incelenmiştir.
İncelemede romanın üst kurmaca düzleminin öncelikle yazarın filme dâhil edilmesi, genel olarak ise montaj, aksesuar kullanımı, ses köprüleri, yakın plan, açı-karşı açı çekimleri gibi sinemaya özgü anlatım olanakları doğrultusunda filme aktarıldığı, bu durumun ise medya değişimi kavramına denk geldiği görülmüştür.

Anahtar sözcükler: Medyalararasılık, medya değişimi, edebiyat uyarlamaları, Gölgesizler romanı, Gölgesizler filmi.