sinecine ISSN: 1309-5838

Multipleks Sinema Salonları ve Türkiye Örneğinde Sinema Sektöründe Değişen Güç İlişkileri

İlk multipleks sinema salonu işletmesi 1963 yılında ABD’de açılmıştır. Hollywood’un 1970’li yıllarda geçirdiği dönüşümlerin ve alışveriş merkezi sayısındaki artışın etkisiyle multipleks sinema salonu işletmeleri ABD’nin dört bir yanına yayılmaya başlamıştır. Sinema sektörünün gösterim ayağının yeniden yapılanmasını sağlayan multipleks sinema salonları, gösterim stratejilerinin değişmesinde önemli rol oynamaktadırlar. Multipleks sinema salonlarının yaygınlaşmaya başlaması, sermayenin kültürel alan üzerindeki etkisini arttıran gelişmelerden biridir. Yeni liberal politikaların güç kazandığı 1980’li yılların sonlarına doğru multipleks sinema salonları, dünyanın dört bir yanına yayılmaya başlamıştır. Kimileri için kültürel emperyalizmin sembollerinden biri olan multipleks sinema salonları, kimileri içinse sinema salonlarının modernizasyonunu simgelemektedir. Türkiye’de multipleks sinema salonlarının ortaya çıkışı, 1987 yılında Yabancı Sermaye Kanununda yapılan değişikliğin ardından, ABD kökenli büyük yapım, dağıtım şirketlerinin Türkiye’de sinema sektöründe faaliyet göstermeye başlamasından sonra gerçekleşmiştir. Bu çalışmada, ABD’de ve Türkiye’de multipleks sinema salonlarının ortaya çıkış süreci ele alınmaktadır. Türkiye örneğinde multipleks sinema salonlarının ortaya çıkışının sektörel güç dengelerini nasıl etkilediği ve multipleks sinema salonlarının kültürel bir pratik olarak sinemaya gitme alışkanlığının değişimi üzerindeki etkileri sorgulanmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Multipleks sinema salonları, kültür endüstrisi, sinema salonlarının programlanması, “ayrımsızlaşma”, dağıtım.